السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )

618

عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )

سوم : پنج روايت گذشته الف ) عدم اعتماد علما به اين روايت : پنج روايت گذشته را شيخ كلينى ( در گذشتهء 320 ه - . ) در كتاب « كافى » نياورده ، و هم‌چنين شيخ صدوق ( در گذشتهء 381 ه - . ) در كتاب « من لا يحضره الفقيه » و شيخ طوسى كه خود صاحب كتاب اختيار رجال كشّى بوده در كتاب « تهذيب » و « استبصار » هيچ اشاره‌اى به آن روايت‌ها ننموده ، و اين مطلب خود دليل بر آن است كه اين بزرگواران به آن روايت‌ها اعتمادى نداشته‌اند . به خصوص روايت اوّل و دوم كه نقل مىكردند حضرت امير ( ع ) عبد الله بن سبأ را چون مرتد شده بوده ، سوزانيد ، و همچنين فقها تا به امروز در باب حكم اشاره‌اى به آن دو روايت نكرده‌اند . ب ) اشكال تناقض : در كتب شيعه دو روايت ديگر در بارهء « عبد الله بن سبأ » وجود دارد كه متناقض و مخالف با اين روايت‌هاى پنج‌گانه كشّى است . و مفهوم اين دو روايت ، مضمون آنها را كاملًا تكذيب مىنمايد . روايت اوّل : در كتاب « من لا يحضره الفقيه » ، « خصال » ، « تهذيب » ، « حدائق » ، « وسائل » و « وافى » نقل گرديده است و آن روايت اين است كه : امام صادق ( ع ) از پدرش امام باقر ( ع ) نقل مىكند كه روزى امير مؤمنان ( ع ) فرمود : چون از نماز فارغ شديد ، دست خود را به سوى آسمان برداريد و به دعا و مناجات با خدا بپردازيد . ابن سبأ چون اين گفتار امير مؤمنان را شنيد ، به او اعتراض نمود و گفت : اى امير مؤمنان ! مگر خداوند در همه جا نيست ؟ امير مؤمنان فرمود : بلى خداوند در همه جا هست . ابن سبأ گفت : پس چرا در حال دعا دست به سوى آسمان برداريم ؟ امير مؤمنان فرمود : مگر اين آيه را در قرآن نخوانده‌اى كه خداوند مىفرمايد : و فى السّماء رزقكم و ما توعدون « روزى شما و آنچه به شما وعده داده شده است ، در آسمان است » . پس روزى را بايد از جاى خود درخواست نمود . و محلّ رزق همان محلّى است كه خدا وعده داده و آن طرف آسمان است . « 1 »

--> ( 1 ) . در موقع توجه دل به خدا ، بايد جسم نيز به يك سو و جهت معين آن هم با كيفيت خاصى متوجه گردد تا توجه و تمركز روحى و فكرى بيشتر شود . و بايد اين جهت و كيفيت نيز از طرف خدا معين شود .